اهميت كتابهاى چاپى هند واقعيّت اين است كه مطبوعات قديم هند مشتمل بر كتابهاى بسيار نفيسى است . اينجانب علىرغم آنكه شصت‌سال با كتاب سروكار داشته‌ام ، گاهى كتابهايى را در اين مجموعه رؤيت مىكنم كه هرگز فكر نمىكردم ، چاپ و منتشر گرديده باشد . در ميان اين مجموعه برخى عناوينى وجود دارد كه از نظر هنرى قابل توجه مىباشند ؛ از جمله آنها : كتاب « سواطع الالهام » به عربى در تفسير قرآن كريم از ابوالفيض فيضى لاهورى ، عجيب است كه تمامى اين تفسير كه در يك جلد بزرگ و قطور منتشر شده با حروف مهمله و بىنقطه است . البته مؤلّف تفسير ديگرى با حروف بىنقطه به فارسى نيز نگاشته كه اينجانب نسخه چاپ شدهء آن را رؤيت ننموده‌ام ، ليكن نسخة خطّى آن - كه در حيات مؤلّف ، كتابت شده - / در گنجينهء نسخه‌هاى خطّى اين كتابخانه ، موجود است . و نيز كتابِ « موارد الكلام » به عربى ، تأليف حسن على بنارسى ، كه آن هم با حروف بىنقطه نگاشته شده و در كلكته در سال 1241 هجرى قمرى به چاپ رسيده است . ناشران معروف شبه قاره جا دارد از ناشران بزرگى كه در هند به كار چاپ و انتشار كتابهاى اسلامى در صد و پنجاه سال گذشته اشتغال داشته‌اند ، نام ببريم . 1 . مرحوم منشى نولكشور : وى شخصيّتى فرهنگى و خود ساخته بود و در چند شهر شبه قاره از جمله : لاهور ، دهلى ، لكهنو و كانپور ، چاپخانه‌هايى داير نمود . اين ناشر پر تلاش - / با اينكه مسلمان نبود - / ليكن بيشترين همت خوش را مصروف چاپ و انتشار كتابهاى اسلامى نموده است . نقل است ناصرالدّين شاه قاجار در سفرى كه به سال 1886 ميلادى به كشور هند داشته است ، به دو منظور اين سفر را انجام داده ، نخست بازديد از آثار قديمى ، مساجد و كتابخانه‌هاى آن ديار و ملاقات با مسؤلان بالاى حكومتى هند ، دوّم ملاقات با منشى نولكشور . در ملاقات ناصرالدّين شاه با وى در قصر « واى سراى » در دهلى از او سؤال مىكند آقاى نولكشور علّت توفيق شما در كارى كه داريد چيست ؟ وى پاسخ مىدهد : « علاقهء بسيار